BAŞBUĞ ATATÜRK’ÜN BOZKURT’LU PARASI

En kısa tanımıyla; alış-verişte kullanılan bir değer vasıtası olan PARA, günümüzde metal ve kâğıt paralar olmak üzere iki çeşittir.
Bilgi ve belgelere göre dünyanın ilk metal parası, Anadolu’da yaşayan Sümerler’in torunları ve Etrüskler’in ataları olan Lidyalılar’a ait olup, MÖ. 7.yy.da kullanılmıştır. Bu bronz paranın üzerinde Lidya Kağanı ve sağ eliyle tuttuğu Bozkurt başlı bayrak vardır. Ayrıca paranın üzerinde “DACIA” yazılıdır ki, bunun anlamı da “Kurtlar ülkesi” demektir.
Bozkurtlu kâğıt para (Banknot) ise, Atatürk döneminde 1927’de bastırılmıştır. Cumhuriyet Hükümeti’nin bastırdığı, yukarıda resimlerinin de görüldüğü ilk kâğıt paralardan 5 ve 10 Türk Lirası’nın ön yüzlerinde -adeta bir devlet arması gibi- “Ay-yıldız üzerinde Bozkurt” motifi vardır. Bu Bozkurtlu kâğıt paralar birkaç defa basılmış ve 1942 yılına kadar kullanımda kalmıştır.

BOZKURTLU KÂĞIT PARALARIN ÖZELLİKLERİ
Hükümetin dolaşıma çıkardığı ilk kâğıt para 5.- TL.dır. Bu paraların kalıpları harf devrimi öncesi hazırlandığından Arap harfleriyle basılmıştı. Ancak latin alfabesinin kabulünden sonra yeni harfli baskıları ile değiştirildi.
Kâğıt paraların dizaynına Atatürk’ün yeni kurulan devlet için söylediği “Türkiye Cumhuriyeti’nin temeli kültürdür” ifadesi ile Türk kültürü yansıtılmıştır. Bu konuda Ali Pekşen şöyle diyor:
“Dönemin Türklük tezleri de 5 ve 10 liralık banknotlara yansımış gibidir. 5 liralık banknotta ön yüzün ortasında ve 10 liralık banknotta yine ön yüzün sağ tarafında (sonradan Atatürk’ün, kısa bir süre de İnönü’nün yerleşeceği yerde) Kuvayı Milliye Ordusu’nun şapkasında kullanılana benzer -ay-yıldızın çerçevelediği, arka fonunda Ankara kalesinin görüldüğü koşan bir kurt resmi çıkıyor karşımıza. Yoğun ve başarılı sembol kullanımı dikkat çekicidir. Banknotlarda Atatürk resmi görülmese bile, O’nu temsilen bozkurtun kullanıldığı düşünülebilir. Türk efsanelerindeki Türk ulusunu yok olmaktan kurtaran, ona yol gösteren kurtla Atatürk özdeşleştirilmekte ve fakat TBMM’ne de vurgu yapılmaktadır.
Paranın üzerinde Türk Mitolojisinde Ergenekon destanında adı geçen dağ yerine, Ankara Kalesinin yükseldiği dağ kullanılmış. Dağın ardından doğan güneş ile Ankaradan yükselen Türkiye Cumhuriyeti anlatılmak istenmiştir.
Milletlerin “Türeyiş” ile ilgili mitolojilerinde soylarının, bir “Ata Hayvandan” geldiği söylenir. Bu nedenle her ülkenin bir “Hayvan Ata” sembolü vardır. Rusların Ayı, Fransızların Horoz, İngilizlerin Aslan vb. gibi. Türk mitolojisinde ise “Ata Hayvan” arketipi Kurt’tur. Kurt bir “Simgedir”. Sevgili dinler tarihi uzmanı Mircea Eliade “Ay ile bağlantılı mitsel bir Ata’dan ya da bir Ay yaratığından o millet yeniden doğar ve bu hayvan o kavmin atası olur.” der. Ay’ın sahip olduğu kutsallık, simgeler ve mitler aracılığıyla hayat bulur. Türk mitolojisinde Ay ile bağlantılı kutsal hayvan “Kurttur”. Türklerin Türeyiş Mitolojisindeki Ata Hayvan Kurttur..

ATATÜRK SONRASI BOZKURTLU HÂTIRA METAL PARA
Büyük Türk düşünürü ve Atatürk’ün fikir babası kabul ettiği Ziya Gökalp’in doğumunun 100. yıldönümünde(1976) Kültür Bakanlığı tarafından metal bir hatıra para bastırılmış ve üzerine Türklüğün sembolü olan Bozkurt konulmuştur. Bu para TC Hükûmeti tarafından basılan ilk metal paradır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir