TRAKYA DA BAHÇECİLİK VE BAMYA ÜRETİMİ

Bamya, ülkemizde genellikle köy çeşitleriyle yetiştiriciliği yapılan geleneksel bir sebze türüdür. Ekimi, ot temizliği ve hasadı fazla işgücü istemez. Bu nedenle daha çok küçük alanlarda ve çoğunlukla kalabalık ailelerce yetiştirilir. Hafif eğimli ve oldukça verimsiz topraklarda susuz olarak yetiştirebildiği için üreticiye bu yönden kolaylık ve ekonomi getirmektedir. Ana yurdunun Amerika ve Asya kıtaları olduğu bazı kaynaklarda belirtilmektedir. Ancak Afrika’da şimdiki Etiyopya ile Sudan’da çok uzun yıllar ve hatta Amerika kıtasının keşfinden önce bamyanın tanınıp yetiştirildiği
bilinmektedir. Bamya, ılıman iklimlerde bir yıllık, tropik iklimlerde ise çok yıllık bir kültür bitkisidir. Bir yıllık bamyalar 60-90 cm. boylanır. Çok yıllık olanlar ise 1,5-2 m’ye kadar boylanıp ağaççık haline gelmektedir. Gelişmesinin ilk aşamasında pamuk bitkisine benzeyen bamyanın yaprakları da pamuk yaprağını benzer. Bitkinin yaprak, dal ve meyveleri oldukça sık tüylüdür. Bu tüylerin diplerindeki bezelerde kaşındırıcı bir madde bulunur. Bamya üretimini sınırlandıran en önemli özellik gövde, yan dal, yaprak ve meyvelerinde bulunan tüylerdir. Tüylülük bitkinin zararlılara karşı savunma mekanizmasıdır. Birim alanda daha fazla ve uzun tüy taşıyan çeşitlerin özellikle çekirgelere karşı dayanıklı olduğu belirtilmektedir. Ancak bakım işleri ve hasat sırasında tüylerin salgıladığı kaşındırıcı maddeler, üretimi sınırlandırmaktadır. Bu tüylerin hasat sırasında kullanılan eldivenleri bile deldiği bilinmektedir. Üretimi
yapılacak çeşidin pek çok özelliği yanında az tüylü olması istenir. Ülkemizin ticari çeşitlerinden olan Kabaklı ve Denizli çeşitlerinin aşırı tüylü Akköy ve Sultani çeşitlerinin ise orta oranda tüy içerdiği saptanmıştır. Kendi kendini dölleyen erselik özellikli bu çiçeklerden olgunlaşan meyveler, bamyanın çeşidine göre farklı boylardadır. Piramit ya da yuvarlağa yakın tombulca biçimli ve üzerleri köşeler oluşturan çizgili görünüşleri vardır. Meyvelerin içinde, saçma iriliğinde yuvarlak ya da hafif basık, çok koyu yeşil renkte tohumları bulunur. Bamyada bulunan ve pek çok insanın hoşlanmadığı yapışkan sümüksü madde (musilaj) asidik polisakkarit yapısındadır. Bunun için de suda büyük oranda viskozite göstermektedir. Bu nedenle çeşitlerin bu musilaj maddeyi çok oluşturmaması istenir. Özellikle konservelik çeşitlerde konserve suyuna bu maddelerin geçmemesi önem taşır. Taze tüketimde ise hasattan sonra meyvelerin bir gün süre ile soldurulmasının sümüksü madde miktarında azalmaya neden olduğu vurgulanmaktadır. Aslında yaz sebzesi olduğu halde tazesi, konserve, kurutulmuş ya da dondurulmasıyla her mevsimde sofralarımızda yer alır. Ülkemize özgü üstün nitelikli çeşitleri bulunan bamyaların, sıcak yemek olarak kıymalı bastısı ile asidesi ve zeytinyağlı yemeği yapılır. Bamya sıcak iklim sebzesidir. Yüksek sıcaklık içeren bölgelerde düzenli bir gelişme göstererek yüksek verim yapar. Buna rağmen düşük sıcaklıklara maruz bırakılırsa (5-6 °C) dayanabilir ancak verim çok düşer. Gece sıcaklıkların düştüğü bölgelerde bitki bodur kalır ve düzenli ürün vermez. Ortalama hava sıcaklığı 15-20 °C, toprak sıcaklığı en az 15 °C olunca tohum ekimi yapılmalıdır. Sıcak mevsim sebzesi olan bamya, soğuklara karşı çok duyarlıdır. Özellikle geceleri serin olan yörelerde bitki iyi gelişme gösteremez ve istenilen şekilde ürün veremez. Yaz mevsimi kısa süren yerlerde, bodur boylu ve erkenci çeşitleri yetiştirilebilir. Ülkemizde Akdeniz ve Ege başta olmak üzere Marmara ve Karadeniz Bölgesinde ve soğukların etkilenmediği yörelerde bamya yetiştiriciliği yapılır. Bamya, toprak isteği yönünden çok seçici değildir. Her tür toprakta rahatlıkla yetiştirilebilir. Diğer tür sebzelerin yetişemediği su seviyesi yüksek topraklarda da başarı ile yetişebilir ancak ekonomik bir üretim yapmak için derin, geçirgen ve kumlutınlı topraklar en ideal toprak tipidir. Özellikle tohum ekim döneminde aşırı toprak
nemini sevmez. Besin maddelerince ve özellikle de azot bakımından zengin topraklarda boğum araları uzar. Toprağın kaymak bağlaması büyük bir sakıncadır. Killi topraklar özellikle tohumların çimlenmesi sırasında çok büyük problemlere neden olur. Bu nedenle ilkbaharda bamya tohumlarının ekimi geç yapılmalıdır. Bitkinin toprak üzerine çıktıktan sonraki gelişimi çok kolay olur. Bitki çevre şartlarına karşı çok dayanıklıdır. Toprak pH’ sının 5,0-8,0 arasında olması istenir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir