TRAKYADA TAHILLARDA OLUMSUZ ETKİLER

Trakya Bölgesinde Şubat ayı üçüncü haftası içerisinde meydana gelen düşük sıcaklıların neden olduğu tahıllarda soğuk zararı konusunda, Trakya Tarımsal Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü tarafından hazırlanan bilgi notu aşağıda yer almaktadır. Soğuk zararı konusunda bölgede kapsamlı çalışmalar devam etmektedir. Bitkide kardeşlenme döneminde sadece yapraklarda oluşan zarar verimde ekonomik öneme sahip olmayıp, sapa kalkma döneminde olan çeşitlerdeki soğuk zararı etkisi yaklaşık 2 hafta sonra tespit edilmesi mümkündür. Trakya Bölgesi 2020-2021 yılı Ekim ayından Şubat ayı ortası itibarı ile toplam yağış miktarı yeterli olmakla birlikte sıcaklık değerlerinde önceki yıllara göre bütün aylarda (Kasım, Aralık, Ocak) mevsim normalleri üzerinde kaydedilmiştir. Çimlenme ve bitki gelişimi yağışa paralel olarak yüksek sıcaklığın da etkisi ile Aralık ve Ocak ayları boyunca devam etmiştir. Bu yüksek sıcaklık değerleri özellikle vernalizasyon ihtiyacı düşük olan yazlık ve alternatif tabiatlı çeşitlerin Ocak ayı içerisinde sapa kalkma dönemine girmesine neden olmuştur. Trakya; iklim özellikleri itibari ile kışlık ve vernalizasyon ihtiyacı yüksek olan alternatif karakterlere sahip ekmeklik buğday ve arpa çeşitlerinin üretiminin yapılması gereken bölgedir. Son yıllarda iklim koşullarındaki değişkenlikler de dikkate alındığında bu durum bölgede daha fazla önem arz etmektedir. Bölgenin uzun yıllara ait iklim özellikleri göz önüne alındığında bazı yıllar özellikle yağış ve sıcaklık değerlerinde önemli oranlarda değişikliklerin olduğu görülmektedir. Bitkilerdeki soğuk zararı genellikle kış döneminde sıcaklıktaki ani düşüşler, düşük ısı değerinin uzun süre devam etmesi ve gece-gündüz arasındaki sıcaklık değişmeleri sonucu meydana gelmektedir. Tahıllarda soğuğa dayanıklılık; genetik faktörler, iklim koşulları, toprak yapısı, ekim zamanı ve derinliği ve kültürel uygulamalara göre değişkenlik gösterebilmektedir. Tahıllarda kışlık üretim yapılan bütün bölgelerde soğuk zararı etkisi farklı şekilde olmaktadır. Trakya Bölgesinde de özellikle kış dönemi içerisinde sıcaklık değerlerindeki dalgalanmalar yukarıda belirtilen faktörlerinde etkisi ile üretim alanlarında bitkilerde farklı oranlarda soğuk zararına neden olmaktadır. Tahıllarda kışa veya soğuğa dayanıklı çeşitler kış dönemi ile birlikte sıcaklık değerleri azaldıkça sıcaklık düşüşüne bağlı olarak bünyesinde bazı fizyolojik değişimler yaparak soğuklara dayanıklılığını artırmaktadır. Ekim sonrası tohum topraktaki nem ile bünyesindeki besini kullanarak ilk çimlenme ve çıkışını sağlar. Bitkiler gelişme süresince topraktan su ve besin elementlerini bünyelerine alarak ayrıca CO2 ve güneş ışınından da faydalanarak kendi büyümesi ve gelişmesi için gerekli olan enerjisini oluşturur. Büyüme ve gelişme için gerekli olan enerjisinin bir kısmını ileri dönemlerde kullanmak üzere farklı organları içinde depo eder. Depo edilen enerjinin büyük kısmı şekerlerden oluşur. Bitki hücre ve dokularının büyük kısmını su teşkil etmektedir. Soğukların şiddeti arttıkça bitkiler hücre ve dokuları arasındaki çözünür şeker oranını artırıp, su oranını azaltarak donma derecelerini düşürürler yani donmaya karşı dayanıklılığını artırırlar. Bölgede kış aylarında yaprağın mor renge dönüşümü bu dayanıklılığın belirtisidir. Ancak, ani sıcaklık düşüşlerinde özellikle yazlık ve alternatif gelişme tabiatına sahip çeşitler bu değişimi yeterince yapamadıkları için farklı derecelerde soğuk zararı meydana gelebilmektedir. Ayrıca yazlık çeşitlerin genetik olarak soğuğa hassas olması yanında bitki bünyesindeki bu değişimi yeterince yapamaması soğuktan etkilenmesindeki en büyük nedendir.

Tahıllarda bitkiler toprak sıcaklığı +9 derece ve altında iken soğuğa alışma başlar ve bu süreç 0 derecede daha hızlı olur. Bitkilerin soğuğa alışmasında en uygun toprak sıcaklığı +3 oC’dir. Toprak kış dönemi süresince soğukla ilgili olabilecek streslere en önemli faktördür. Buğdayda soğuk zararının potansiyel olarak meydana gelebileceği sıcaklık değeri, belirtiler ve verime etkisi. (Soğuk zararı genellikle düşük sıcaklığın en az 2 saat süre ile etkili olması ile başlamaktadır).

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir